Đề xuất bổ sung 3 gói BHXH tự nguyện mới linh hoạt, hấp dẫn hơn

Tờ trình là việc cụ thể hóa quyết nghị số 125/NQ-CP ngày 08/10/2018 của Chính phủ ban hành chương trình hành động nhằm thực hành quyết nghị số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương khóa XII về canh tân chính sách BHXH.

Trên cơ sở đánh giá tình hình bối cảnh trong nước và quốc tế, quan điểm, đích xây dựng gói BHXH tự nguyện ngắn hạn, linh hoạt, Bộ LĐ-TB&XH đã đề xuất bổ sung thêm 3 gói BHXH tình nguyện mới bên cạnh chế độ BHXH tình nguyện hiện hành, cụ thể:

Gói BHXH tự nguyện hiện hành bổ sung chế độ thai sản

Theo Bộ LĐ-TB&XH, đề xuất về gói này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tình nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung thêm quyền lợi về thai sản khi người lao động sinh con.

Người cần lao khi tham dự sẽ được hưởng chế độ nếu đủ điều kiện đóng BHXH tình nguyện từ đủ 12 tháng trở lên và không được nhận BHXH một lần.

Theo Tờ trình, ưu điểm của gói này là có thể cuộn sự dự của nhóm người cần lao đang trong độ tuổi sinh nở, đáp ứng được một phần nhu cầu trước mắt, gia tăng tính hấp dẫn của chính sách BHXH tình nguyện.

Tuy nhiên, nhược điểm của gói này chính là khó cân đối về tài chính nên cần đến sự tương trợ của ngân sách Nhà nước và không đảm bảo sự dự lâu dài, bền vững do có thể nảy lựa chọn ngược. Đặc biệt khi người cần lao chuẩn bị mang thai mới dự, sau khi sinh con hưởng chế độ sẽ không tiếp tục dự BHXH.

Bộ LĐ-TB&XH đề xuất bổ sung 3 gói BHXH tự nguyện mới, ngắn hạn, linh hoạt...

Gói BHXH tình nguyện hiện hành bổ sung chế độ ốm đau

Căn cứ theo Tờ trình, gói này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tình nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung thêm lợi quyền được hưởng khi người cần lao gặp rủi ro ốm đau (tối đa 30 ngày trong 1 năm) với điều kiện người lao động đang đóng BHXH tự nguyện và không được nhận BHXH một lần.

Về ưu điểm, gói này là có thể thu hút sự dự của nhóm người cần lao có nhiều nguy cơ gặp rủi ro ốm đau, đáp ứng được một phần nhu cầu trước mắt, gia tăng tính quyến rũ của chính sách BHXH tự nguyện.

Tuy nhiên, Bộ LĐ-TB&XH cũng chỉ ra nhược điểm của gói chính là cần đến sự tương trợ (bù) của ngân sách Nhà nước (việc quy định người lao động đóng là không khả thi); mức độ thu hút phụ thuộc rất lớn vào mức trợ cấp được hưởng và chừng độ thuận lợi trong thủ tục, hồ sơ giải quyết hưởng chế độ.

Gói BHXH tình nguyện hiện hành bổ sung chế độ trợ cấp gia đình/trẻ em

Gói này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tự nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung thêm quyền lợi được hưởng khi người cần lao dự BHXH tình nguyện có con dưới 6 tuổi (được hưởng trợ cấp hàng tháng bằng 350.000 đồng/con cho đến khi con đủ 6 tuổi) với điều kiện người lao động đang đóng BHXH tình nguyện và không được nhận BHXH một lần.

Ưu điểm của gói này là có thể cuốn sự dự của nhóm người lao động có con dưới 6 tuổi, đáp ứng được một phần nhu cầu trước mắt, gia tăng tính quyến rũ của chính sách BHXH tình nguyện.

Cũng theo Bộ LĐ-TB&XH, nhược điểm của gói này chính là cần sự đóng góp thêm của người cần lao (1,5%) và vẫn cần đến sự tương trợ của ngân sách Nhà nước (với quy định tỷ lệ đóng 1,5% khó đảm bảo khả năng cân đối do tỷ lệ đóng này được Tổ chức cần lao quốc tế xem trên giả thiết dự của phần lớn những người thuộc đối tượng).

Năm 2008 là năm trước tiên áp dụng chính sách BHXH tự nguyện, cả nước chỉ có 6.000 người dự. Đến năm 2018, với sự tương trợ của Nhà nước từ 10% đến 30% mức đóng tuỳ từng đối tượng, số người tham dự BHXH tự nguyện tăng nhanh lên 320.000 người. Theo mỏng của BHXH Việt Nam, trong 3 quý đầu năm 2019, cả nước nối có thêm 192.326 người tham dự BHXH tình nguyện, nâng tổng số người dự chính sách này là 463.105 người. Đáng chú ý, nhiều địa phương đã vượt chỉ tiêu về dự BHXH tự nguyện năm 2019 như: Sơn La, Hưng Yên, Cà Mau, Hà Nam, Điện Biên... Như vậy, với sự cụ của ngành BHXH cũng như sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị - xã hội, số người tham gia BHXH tình nguyện tăng năm 2019 đến thời khắc hiện tại bằng gần 1/3 con số đã phát triển được trong vòng 10 năm qua. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tủ BHXH tình nguyện theo quyết nghị 28-NQ/TW vẫn còn khó khăn, đòi hỏi phải có thêm giải pháp “kích cầu”.

Hoàng Nguyễn