Vẫn còn nhiều địa phương “trắng” về cấp cứu ngoại viện

Cả nước còn 27 tỉnh chưa có hệ thống cấp cứu trước viện. thông tin trên được san sớt tại Hội thảo “Tăng cường năng lực mạng lưới nhà nước cấp cứu trước viện” do Bộ Y tế vừa tổ chức tại Hà Nội.

Những khó khăn hiện hữu của cấp cứu ngoại viện

Theo Bộ Y tế, tại Việt Nam, hoạt động cấp cứu ngoại viện hiện giờ có sự dự của nhiều thành phần, bao gồm các trọng tâm vận tải cấp cứu 115, tổ chuyển vận cấp cứu ngoại viện của các cơ sở y tế công lập và cơ sở chuyển vận cấp cứu ngoài công lập... Việc đa dạng hóa các loại hình cung ứng dịch vụ cấp cứu ngoại viện đã góp phần đáp ứng nhu cầu càng ngày càng tăng của người dân. Dịch vụ cấp cứu ngoại viện hay còn được gọi là dịch vụ cứu thương (Emergency Medical Service-EMS) là một trong những nhóm dịch vụ y tế nguy cấp nhằm nuốm giảm thiểu những tổn thất về tính mạng và sức khỏe.

Công tác cấp cứu ngoại viện ở nhiều địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Ảnh: T.Minh

PGS.TS. Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) thông báo, hiện mới có 11 tỉnh có trọng tâm cấp cứu 115 công lập, 18 BVĐK tỉnh có tổ cấp cứu 115, 7 tỉnh có trung tâm cấp cứu tư nhân 115. Cả nước còn 27 tỉnh chưa có hệ thống cấp cứu trước viện. Trong 9 tháng đầu năm 2019, các sở y tế và 26 BV Trung ương, BV ngành đã khám cấp cứu do tai nạn liên lạc cho gần 353.000 lượt người, vận chuyển trên 41.000 lượt bệnh nhân đến BV...

Tuy nhiên, công tác cấp cứu ngoại viện vẫn gặp nhiều khó khăn do nhiều tỉnh, tỉnh thành, nhiều khu vực, địa bàn còn trắng về dịch vụ cấp cứu trước viện. Ở khu vực thành phố, mật độ giao thông cao, khó tải. Ở khu vực nông thôn, khó tiếp cận dịch vụ do ở cách xa trọng tâm cấp cứu dẫn đến khó đảm bảo thời gian vàng trong cấp cứu trước viện.

TS. Nguyễn Thành, Giám đốc trọng điểm cấp cứu 115 Hà Nội cho biết, TP.Hà Nội có 8 triệu dân nhưng cấp cứu 115 của đô thị chỉ có 22 xe cứu thương, trong đó 1 chiếc đã hỏng và nhiều chiếc sập sệ, mỗi xe tải cấp cứu đã chạy nhàng nhàng khoảng 300.000 km. màng lưới cấp cứu của Hà Nội mỏng nên nhiều địa điểm xa các trạn cấp cứu, không đảm bảo thời kì vàng. Có nơi như ở thị xã Sơn Tây, nếu có đề nghị chuyển vận cấp cứu thì cần cả tiếng đồng hồ để xe cấp cứu có thể đến nơi, không bảo đảm về thời gian vàng trong cấp cứu, đặc biệt trong một số trường hợp như: tai nạn giao thông hoặc bệnh lý tim mạch. Ngoài ra, nhiều trang thiết bị phục vụ cho công tác cấp cứu cũ hỏng xuống cấp; chưa có thiết bị cấp cứu nâng cao như: máy thở, máy ép tim.

Tại BV Trung ương Huế, số bệnh nhân được cấp cứu trước viện chỉ khoảng 7%, trong khi số bệnh nhân được vận tải bằng công cụ cá nhân chủ nghĩa là 53,76%. Còn BV Chợ Rẫy có tỷ lệ bệnh nhân cấp cứu trước viện cao nhất là 30%, trong khi có tới 43,92% bệnh nhân được chuyển tới viện bằng phương tiện công cộng.

Như vậy, hiện nay hệ thống cấp cứu trước viện của Việt Nam chỉ đáp ứng được một phần quá nhỏ bé so với nhu cầu của người dân.

BS. Nguyễn Duy Long, Giám đốc trung tâm cấp cứu 115 TP. Hồ Chí Minh cũng cho biết, hệ thống cấp cứu trước viện thuộc mạng lưới cấp cứu 115 chưa đáp ứng tốt nhu cầu rất lớn về cấp cứu trước viện của người dân trên địa bàn. TP. Hồ Chí Minh có 24 quận, huyện, có địa bàn rất rộng. Có những nơi rất xa, khi cần cấp cứu nhưng xe khó đến nơi, thời kì di chuyển lâu, buộc người dân đi cấp cứu bằng phương tiện tự túc”.

Phát triển cấp cứu ngoại viện giúp bệnh nhân được chăm chút y tế kịp thời

PGS.TS. Lương Ngọc Khuê cho biết, kinh nghiệm nhiều nước cho thấy, việc phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện có vai trò quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ tử vong và giảm mức độ thương tật cho người bệnh, đặc biệt đối với các trường hợp nguy ngập, từ đó giảm gánh nặng bệnh tật và tài chính cho mỗi cá nhân chủ nghĩa, gia đình và từng lớp. Phát triển hệ thống màng lưới cấp cứu ngoại viện cũng giúp bệnh nhân có khả năng tiếp cận được chăm chút y tế kịp thời và hiệp hơn.

Theo đó, sẽ xây dựng chiến lược quốc gia thiết lập và nâng cao năng lực mạng lưới quốc gia cấp cứu trước viện; xây dựng và hoàn thiện mạng lưới trọng điểm cấp cứu trước viện gồm các trọng tâm 115 độc lập, trọng tâm điều phối thông tin kết nối giữa các trọng tâm cấp cứu 115 và các bệnh viện; xây dựng cơ chế tài chính thu phí vận tải cấp cứu và đưa vào thanh toán bảo hiểm y tế; trang bị xe ô tô cứu thương và trang thiết bị cấp cứu.

Cũng theo PGS.TS. Lương Ngọc Khuê, những hoạt động này sẽ giúp hoàn thiện, xây dựng và phát triển hoạt động cấp cứu trước viện, giúp tăng cơ hội sống, tiếp cận dịch vụ, điều trị y tế cho người bệnh.

thăng bình

7 cách bổ sung chất xơ vào chế độ ăn

1. Bạn hãy dùng ngũ cốc cho bữa sáng, ngoài những dưỡng chất cần thiết, ngũ cốc còn rất giàu chất xơ.

2. bảo đảm rằng bạn ăn nhiều hoa quả và rau xanh mỗi ngày. Hoa quả và rau là một trong những nguồn cung cấp chất xơ quan trọng nhất và sẵn có.

3. Một lần mỗi tuần, bạn hãy làm sữa chua theo công thức sau cho bữa sáng: 3 thìa sữa chua, 1 thìa hạt lanh, 3 thìa yến mạch và thêm một chút trái cây mà bạn thích. Công thức này sẽ cung cấp cho bạn một lượng lớn chất xơ.

4. Làm món salad với cà rốt và súp lơ xanh và ăn hàng ngày trước bữa trưa. Salad cũng là món ăn giàu chất xơ.

5. Bạn hãy mang theo một hộp gồm các loại hạt và hoa quả sấy khô để dùng làm món ăn nhẹ. Hạt và hoa quả sấy khô cũng là nguồn cung cấp chất xơ tốt cho sức khỏe.

6. Hãy thẳng băng bổ sung đậu tây và đậu gà vào chế độ ăn vì chúng không chỉ giàu protein mà còn chứa hàm lượng chất xơ dồi dào.

7. Hãy chuyển từ thực phẩm màu trắng (như bánh mỳ trắng, gạo trắng) sang thực phẩm nâu vì chúng chứa ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ.

BS P.Liên

( Theo Boldsky )

Tự xoa bóp giảm đau nhức cơ xương khớp

Tùy từng thể bệnh mà dùng bài thuốc hiệp theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, bạn có thể tự xoa bóp mặt và đầu, xoa bóp vai, tập vận động khớp ở phong thái ngồi, day bấm huyệt... để hỗ trợ điều trị.

Xoa mặt và đầu

phong thái ngồi: Xát hai bàn tay vào nhau cho mạnh và nhanh cho hai bàn tay thật nóng.

Ðộng tác: Ðầu ngửa về phía sau, hai tay đặt dưới cằm áp vào mặt, xoa mặt từ dưới lên đến đỉnh đầu, song song đầu dần dần cúi xuống gáy, hai tay xoa hai bên cổ và áp vào cằm. tiếp chuyện xoa lại như trước, từ 10-20 lần.

Xoa vai tới ngực

Tư thế ngồi: Bàn tay úp lại, vòng tay qua vai đối diện ra sau tới huyệt đại chùy (ở dưới gai đốt sống cổ thứ 7) các ngón tay ngay ra mà xoa đi lần lần từ ngoài vai tới trong cổ. Mỗi vùng xoa từ vai tới ngực 10-20 lần.

Xoa chi trên, phía ngoài và trong

Tư thế ngồi: Xoa phía ngoài vùng vai, vùng cánh tay, cẳng tay và bàn tay, trong lúc bàn tay để úp, xong lật ngửa bàn tay, đấu xoa phía trong từ bàn tay lên cẳng tay, cánh tay, vai khoảng 10-20 lần rồi đổi tay xoa bên kia.

Vị trí huyệt đại chùy và huyệt phong trì.

Xoa chi dưới, phía trên và dưới

Hai tay để lên đùi, xoa từ trên xuống dưới của phía trước đùi và ống quyển tới mắt cá, trong lúc chân dần dần giơ cao.

Rồi hai tay vòng ra phía sau cổ chân, tiếp tục xoa phía sau từ dưới lên tới đùi, trong lúc chân từ từ hạ xuống. Tay trong vòng lên phía trên đùi, tay ngoài vòng ra phía sau, xoa vùng mông để rồi vòng lên phía trên cùng với bàn tay trong tiếp chuyện xoa như trên từ 10-20 lần. Bên kia cũng xoa như thế.

Xoa bàn chân

Xoa lòng bàn chân; hai lòng bàn chân xoa mạnh chà xát với nhau 10-20 lần.

Xoa phía trong bàn chân; phía trong bàn chân bên này để lên phía trong của bàn chân bên kia, chà xát như trên và thay đổi nhau từ 10-20 lần.

Phía ngoài bàn chân bên này chà lên mu bàn chân bên kia chà tới chà lui 10-20 lần rồi đổi chân chà như trên 10-20 lần.

Bấm huyệt dũng tuyền: Co bàn chân và các ngón chân lại, chỗ hõm xuất hiện ngay ở 1/3 trước gan bàn chân chính là vị trí của huyệt.

Xoa bóp vai gáy

Dùng lòng bàn tay xát lên vùng sau cổ làm cho vùng da có cảm giác ấm, nóng lên.

Dùng tay bóp nắn các cơ quanh cột sống cổ, vai: ngón cái một bên, các ngón còn lại một bên bóp nắn nhẹ nhàng quanh vùng cổ vai cho đến khi vùng cổ vai hơi ửng đỏ là đạt hiệu quả.

Tìm điểm đau vai gáy nếu có: Dùng ngón tay day vào chỗ đau thời gian mỗi điểm đau loại này vùng cổ vai khoảng 1 phút là được. rà soát cơ ở quanh bả vai nếu thấy co cứng thì ta bấm, bật cơ, day nhẹ. Mỗi lần xoa bóp 10-15 phút vùng cổ gáy, có thể tự tay xoa bóp cho mình hay nhờ người khác xoa bóp cũng mang lại hiệu quả thiết thực.

Bấm huyệt phong trì (ở chỗ lõm của bờ trong cơ ức đòn chũm và bờ ngoài cơ thang bám vào đáy hộp sọ); đại chùy (ngồi hơi cúi đầu, quay cổ qua lại phải trái, u xương nào cao nhất cựa quậy nhiều dưới ngón tay là đốt cổ 7, huyệt này nằm ngay chỗ lõm phía dưới đốt sống cổ số 7); kiên tỉnh (giao điểm của đường thẳng ngang qua đầu ngực với đường ngang nối huyệt đại chùy và điểm cao nhất của đầu ngoài xương đòn, ấn vào có cảm giác ê tức).

Tập vận động khớp cổ ở phong thái ngồi: Quay cổ tương hỗ, nghiêng cổ qua bên trái - phải, cúi ngửa cổ ra trước - sau, và tổng hợp các động tác cổ vừa thực hành liên tiếp, nhẹ nhàng tránh làm mạnh đột ngột sẽ gây đau tăng... Mỗi động tác làm 3-5 lần.

Xoa bóp lưng

Xoa vùng lưng cho nóng lên. Phương pháp xoa là dùng vân ngón tay, gốc bàn tay hoặc mô ngón tay út, ngón tay cái xoa tròn trên da chỗ đau. Sau đó xát lưng bệnh nhân (dùng cả hai bàn tay xát mạnh vùng lưng, xát cả hai tay ngược chiều nhau, xát ngang, xát dọc). Mỗi động tác xoa xát làm khoảng 2 phút để làm ấm da.

Day rồi đấm hai bên thắt lưng 3 lần. Thao tác day như sau: Dùng gốc bàn tay, mô ngón tay út, mô ngón tay cái, hơi dùng sức để ấn xuống da người bệnh và di động theo đường tròn. Đây là thủ thuật mềm mại, hay dùng ở nơi đau, ở nơi nhiều thịt. Lăn: Dùng mô ngón tay út, 4 ngón lăn dọc theo hai khối cơ cạnh cột sống xuống hông trong thời kì 2-3 phút, sau đó lăn tiếp từ hông xuống chân.

Dùng cả hai bàn tay, ngón cái và các ngón khác bóp vào cơ lưng, trung tâm nơi bị co cứng.

Tìm điểm ấn đau ở lưng, day từ nhẹ đến mạnh. Thao tác thực hiện như sau: Dùng ngón tay cái, gốc bàn tay, mô ngón tay út và mô ngón tay cái ấn vào một nơi hoặc vào huyệt. Những vùng gân cơ bị co cứng làm động tác bật.

Nguyên tắc là làm nhẹ nhõm, tăng dần chừng độ. thời gian một lần xoa bóp khoảng 20 phút.

PGS.TS. Dương Trọng Hiếu